ΔΙΑΘΕΜΑΤΙΚΟ ΕΝΙΑΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ

1. Σκοπός της διδασκαλίας του µαθήµατος

Γενικός σκοπός διδασκαλίας της Ιστορίας είναι η ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης και της ιστορικής συνείδησης. Η ανάπτυξη ιστορικής σκέψης αφορά την κατανόηση των ιστορικών γεγονότων µέσα από την εξέταση αιτίων και αποτελεσµάτων, ενώ η καλλιέργεια ιστορικής συνείδησης αφορά την κατανόηση της συµπεριφοράς των ανθρώπων σε συγκεκριµένες καταστάσεις και τη διαµόρφωση αξιών και στάσεων που οδηγούν στην εκδήλωση υπεύθυνης συµπεριφοράς στο παρόν και το µέλλον. Έτσι, µε τη διδασκαλία της Ιστορίας ο µαθητής µπορεί να αποκτήσει όχι µόνο την επίγνωση ότι ο σύγχρονος κόσµος αποτελεί συνέχεια του παρελθόντος, αλλά και την αντίληψη ότι ο σύγχρονος ιστορικός ορίζοντας συνδέεται άµεσα µε τη ζωή του. Ο σκοπός της ιστορικής σκέψης και της ιστορικής συνείδησης συνδέεται έτσι µε το γενικότερο σκοπό της εκπαίδευσης που αναφέρεται στην προετοιµασία υπεύθυνων πολιτών.

Τάξη*	Άξονες γνωστικού περιεχοµένου	Γενικοί στόχοι (γνώσεις, δεξιότητες, στάσεις και αξίες)	Ενδεικτικές Θεµελιώδεις έννοιες Διαθεµατικής προσέγγισης
Α-Β	Ο άνθρωπος και ο χρόνος	Να κατανοήσουν την έννοια του χώρου, του χρόνου και της αλλαγής. Να αναπτύξουν ενδιαφέρον για το φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον. Να εκτιµούν και να σέβονται τους αγώνες και την ανθρώπινη δηµιουργία του παρελθόντος.	Χρόνος, χώρος, παρελθόν, παρόν, µέλλον, αλλαγή, διαδοχή γεγονότων, πολιτισµός.
	Ευκαιριακές ενότητες	Να προσεγγίσουν βιωµατικά παραµέτρους της έννοιας πολιτισµός, όπως: παράδοση, ήθη και έθιµα κ.λπ. Να προσεγγίσουν την έννοια της ελευθερίας και της εθνικής ανεξαρτησίας.	Χώρος, χρόνος, παράδοση, ήθη, έθιµα, απελευθέρωση, ελευθερία, σκλαβιά, ειρήνη.
Γ	Μυθολογία	Να αναπτύξουν ενδιαφέρον για την ελληνική µυθολογία και τις επιβιώσεις της στη γλώσσα, τη λογοτεχνία, την τέχνη. Να έλθουν σε επαφή µε την πολιτιστική τους κληρονοµιά.	Χώρος, Χρόνος, Μυθολογία, παραµύθι, µύθος, ήρωας, άθλος, εκστρατεία, δωδεκάθεο, φαντασία, πραγµατικότητα.
	Προϊστορία και Πρωτοϊστορία	Να κάνουν συσχετίσεις και να προβαίνουν σε απλές γενικεύσεις. Να προβληµατιστούν για τη σχέση του ανθρώπου µε το φυσικό περιβάλλον και τον αγώνα του για την πρόοδο.	Χώρος, χρόνος, πρωτόγονος, τεχνολογία, ανακάλυψη, αλλαγή, εξέλιξη, πρόοδος, θαλασσοκρατία.
Δ	Γεωµετρικά χρόνια Αρχαϊκά χρόνια	Να εκτιµήσουν την αξία της συνεργασίας και των κοινών δεσµών. Να ευαισθητοποιηθούν απέναντι στα δηµιουργήµατα της εποχής.	Χώρος, χρόνος, µεταβολή, συνεργασία, µετανάστευση, µετακίνηση, ενότητα, οργάνωση, αποικία, µητρόπολη.
	Κλασικά χρόνια	Να συσχετίσουν γεγονότα της κλασικής εποχής µε παρόµοια γεγονότα της σηµερινής εποχής και να προβούν σε δυνητικές γενικεύσεις. Να αναγνωρίσουν τις αξίες της δηµοκρατίας και της ελευθερίας	Χώρος-χρόνος, αιτία- αφορµή, πολίτευµα, συµµαχία, σύστηµα, οργάνωση, ηγεµονία, τέχνη, πολιτισµός.
	Ελληνιστικά και ρωµαϊκά χρόνια	Να κατανοήσουν βασικές ιστορικές έννοιες που συνάγονται από τα σηµαντικότερα γεγονότα της εποχής. Να συνειδητοποιήσουν τη σηµασία της ανάγκης για ειρήνη και συνύπαρξη των λαών.	Χώρος-χρόνος, σύγκρουση, µεταβολή, εισβολή, επανάσταση, ανεξαρτησία, εµφύλιος πόλεµος, Ρωµαιοκρατία, συµπολιτεία.
	Θέµατα από την αρχαία ιστορία Τοπική ιστορία	Να ενδιαφερθούν για την καθηµερινή ζωή των ανθρώπων στα αρχαία χρόνια. Να εκτιµήσουν την πολιτισµική τους κληρονοµιά.	Χώρος-χρόνος, µεταβολή, ήθη, έθιµα, µνηµεία, παράδοση, κληρονοµιά.
Ε	Οι Έλληνες και οι Ρωµαίοι	Να κατανοήσουν τον πολυπολιτισµικό χαρακτήρα της Ρωµαϊκής αυτοκρατορίας, και να εκτιµήσουν την παγκόσµια προσφορά της. Να σέβονται τις παραδόσεις, τις πεποιθήσεις, τις ιδέες των άλλων.	Χώρος-χρόνος, σύγκρουση, κυριαρχία, υποταγή, οργάνωση, ανάπτυξη, ειρήνη, ασφάλεια, αυτοκρατορία, πολιτισµός, πολυπολιτισµική κοινωνία.
	Η αυτοκρατορία αλλάζει πρωτεύουσα και θρησκεία	Να προβληµατιστούν για τα σηµαντικά για τον ελληνισµό και την παγκόσµια ιστορία γεγονότα της περιόδου. Να σέβονται τις παραδόσεις, τις πεποιθήσεις κτλ. των άλλων και να αποδέχονται το δικαίωµα της ανεξιθρησκίας	Χώρος, χρόνος, µεταβολή, σχεδιασµός, επιλογή, διαίρεση, επιδροµή, σύστηµα, ανεξιθρησκία, πολιτισµός, εξελληνισµός, εκχριστιανισµός, οργάνωση.
	Το βυζαντινό κράτος µεγαλώνει και αναπτύσσεται	Να κατανοήσουν τον αποφασιστικό ρόλο που διαδραµατίζουν οι ηγέτες στην ιστορία. Να εκτιµήσουν τη σηµασία της ειρήνης, της ασφάλειας και της συνεργασίας.	Οργάνωση, αλλαγή, σύστηµα, νοµοθεσία, διοίκηση, στάση, επέκταση, επανάσταση, εκστρατεία, ανάπτυξη, εικονοµαχία, εικονολατρία, θέµα.
	Το Βυζαντινό κράτος και οι γειτονικοί λαοί	Να γνωρίσουν τους γειτονικούς λαούς της βυζαντινής αυτοκρατορίας και τις σχέσεις που ανέπτυξε µε αυτούς. Να εκτιµήσουν την πολιτική των Βυζαντινών απέναντι στους γειτονικούς λαούς.	Χώρος, χρόνος, ακρίτες, επιδροµές, πολιορκία, άµυνα, συνθηκολόγηση, διπλωµατία, εκχριστιανισµός.
	Το Βυζάντιο φτάνει στην ακµή του	Να εµπεδώσουν βασικές ιστορικές έννοιες που έχουν σχέση µε τα γεγονότα της εποχής, να προβαίνουν σε συσχετισµούς, αξιολογήσεις και δυνητικές γενικεύσεις. Να εκτιµούν τις αξίες της ανθρώπινης ζωής και της δικαιοσύνης.	Χώρος-χρόνος, µεταβολή, αιτία-αποτέλεσµα, νοµοθεσία, ακµή, δικαιοσύνη, ισότητα, αλληλεγγύη, πολιτισµός.
	Το Βυζάντιο παρακµάζει	Να αντιληφθούν και να εκτιµήσουν την προσφορά του Βυζαντίου στον παγκόσµιο πολιτισµό. Να αναγνωρίζουν την ανάγκη της διεθνούς συνεργασίας.	Χώρος, χρόνος, σύγκρουση, παρακµή, συνεργασία, αναρχία, ανταγωνισµός, πολιορκία, άλωση, σταυροφορία, πολιτισµός, παραδόσεις.
	Θέµατα από τη βυζαντινή ιστορία Τοπική ιστορία	Να ενδιαφερθούν για την καθηµερινή ζωή των ανθρώπων στα βυζαντινά χρόνια. Να σέβονται τον πολιτισµό και τις παραδόσεις όλων των εποχών και όλων των λαών. Να ασχοληθούν µε θέµατα της ιστορίας του τόπου τους.	Χρόνος, χώρος, µεταβολή, αλληλεπίδραση, ήθη, έθιµα, µνηµεία, παράδοση, πολιτισµική κληρονοµιά.
ΣΤ	Η Ευρώπη στα νεότερα χρόνια	Να κατανοήσουν βασικές ιστορικές έννοιες, που συνδέονται µε τη συγκεκριµένη ιστορική περίοδο. Να εκτιµήσουν την προσφορά της Ευρώπης στον παγκόσµιο πολιτισµό και την αξία της διεθνούς ειρήνης και συνεργασίας.	Πολιτισµός, εξέλιξη, ανάπτυξη, ανακάλυψη, αναγέννηση, µεταρρύθµιση, διαφωτισµός, µεταβολή, επανάσταση.
	Ο ελληνισµός µετά την Άλωση	Να γνωρίσουν τα σηµαντικότερα γεγονότα που συνέβησαν στον ελληνικό χώρο από την Άλωση έως την Επανάσταση του .21. Να εκτιµήσουν την αξία της ειρήνης, της ελευθερίας, της συνεργασίας των λαών, της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωµάτων όλων των ατόµων και να διαµορφώσουν θετική στάση γι’ αυτά.	Χώρος-χρόνος, σκλαβιά, τουρκοκρατία, παροικία, αυτοδιοίκηση, εξέγερση, ειρήνη, ελευθερία, ανθρώπινα δικαιώµατα πολιτισµός
	Η Επανάσταση του 1821	Να γνωρίσουν τα σηµαντικότερα γεγονότα (κοινωνικά, στρατιωτικά, οικονοµικά, πολιτικά, διπλωµατικά, κ.ά.) από τις παραµονές της Επανάσταση του .21, έως τη δολοφονία του Καποδίστρια. Να εκτιµήσουν τους αγώνες για ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία.	Χώρος, χρόνος, σύγκρουση, επανάσταση, Ιερός Λόχος, Ιερή Συµµαχία, πολιορκία, έξοδος, εθνοσυνέλευση, φιλελληνισµός, συνθήκη, σύνταγµα.
	Η Ελλάδα ανεξάρτητο κράτος	Να προσεγγίσουν την έννοια της εθνικής ολοκλήρωσης. Να εκτιµήσουν τις συνεχείς προσπάθειες για εθνική ανεξαρτησία και κοινωνική δικαιοσύνη.	Χώρος-χρόνος, µεταβολή, σύγκρουση, προσάρτηση, αυτονοµία, ανεξαρτησία, ουδέτερη στάση, κίνηµα, ανασυγκρότηση, εθνική ολοκλήρωση.
	Η Ελλάδα τον 20ο αιώνα	Να γνωρίσουν τις εξελίξεις και τα σηµαντικότερα γεγονότα που συνέβησαν στον ελληνικό και τον παγκόσµιο χώρο κατά τον 20ο αιώνα. Να αναπτύξουν θετική στάση για τη διεθνή ειρήνη, σε συνδυασµό µε το σεβασµό στο δηµοκρατικό πολίτευµα.	Χώρος, χρόνος, αγώνας, πόλεµοι, αλύτρωτος, παγκόσµιος πόλεµος, µεσοπόλεµος, φασισµός, ναζισµός, σοσιαλισµός, κοµµουνισµός, Εθνική Αντίσταση, κατοχή, εµφύλιος, δικτατορία, Ευρωπαϊκή Ένωση.